دکتر سید رسول ابطحی

دکتری: دکتری تاریخ محلی دانشگاه اصفهان
کارشناسی ارشد: تاریخ ایران باستان، دانشگاه تهران
کارشناسی: زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

دامنی از تاریخ

دامنی از تاریخ "پل تامسون" در کتاب خویش "صدای گذشته" برای نشان دادن رابطه ی بین تئوری و کارمیدانی و این که تاریخ شفاهی چگونه می تواند شکاف های موجود بین نظریات تئوریک و وقایع تاریخی را پرکند، مثال های متعددی از کاربرد تاریخ شفاهی را ذکرمی کند که در این نوشته به یک نمونه از آن اشاره می شود.
  از آنجا که مبنای تاریخ شفاهی انجام مصاحبه است، آن هم مصاحبه هایی ازنوع گسترده که مبنای تحقیق را تشکیل می دهند، نمونه ی زیر می تواند نشان گر مکان مصرف مصاحبه و تاریخ شفاهی برای درک زوایا و ابهامات موجود از روابط طبقات مختلف جامعه دربرهه ای ازتاریخ یک منطقه یا محل درارتباط با یک نهاد اجتماعی باشد.
  «پیتر فریدلندر» (peter friedlander) در مقدمه ی کتاب خویش با عنوان «پیدایش یک اتحادیه ی کارگران خودروسازی محلی 1939-1936م، مطالعه ای در طبقه و فرهنگ» مشخص کرده است که چگونه تحقیق او پیش رفته است. او در نقطه ی شروع، داده های مشخصی مانند آمار سرشماری کل، تاریخ ها و یک گزارش مشخص از مدارک معاصر و همچنین تئوری های عمومی مختلفی مانند تضاد طبقاتی زیربنای تاریخ کارگری مارکس و مفهوم عقلانیت و فردگرایی ماکس وبر را به عنوان یک اصل برای دوره ی بورژوازی در اختیار داشت. اما شکاف ها خیلی زیاد بود. هیچ گونه شواهد مستندی از دیدگاه ها در کارخانه نسبت به قدرت گردانندگان آن و اینکه این دیدگاه ها با تشکیل اتحادیه ی صنفی چگونه تغییر یافت، وجود نداشت. همچنین اطلاعاتی درباره ی این که چه کسانی هسته ی درونی رؤسای اتحادیه را تشکیل می دادند و چگونه اینها به گروههای اجتماعی در درون کارخانه مربوط بودند و آیا این رهبران، نظرات کارگران را رهبری یا نمایندگی می کردند یا این رهبران از کدام گروههای اجتماعی کارگران در کارخانه بودند و چگونه دیدگاه های آنها درباره تلاش های اتحادیه متفاوت بود و چگونه این مسائل زندگانی شخصی و نظرات آن ها را تغییر داد، وجود نداشت.
    در نتیجه مفاهیم تئوریک در این تحقیق به نتیجه نرسید، خاصه اینکه این تلاش اتحادیه ی صنفی فقط در میان یک جامعه ی سرمایه داری صنعتی بسیار پیشرفته اتفاق نیفتاده بود. اکثریت کارگرانی که به شهر مهاجرت کرده بودند و کار می کردند دارای سوابق اجتماعی متفاوتی بودند. تقلای آنها برای متحد شدن، بخشی از یک تغییر وسیع تر از فرهنگ اجتماعی در افراد و خانواده های مهاجر بود. در میان این افراد، اسلاوهای مذهبی مسلک، ملی گرایان انقلابی کرواسی، صنعت کاران اسکاتلندی و یانکی، خانواده های کشاورز آپاچی و سپاه پوستان آمریکایی شهرنشین وجود داشتند. این ها گروههای غالب، با  فرهنگی مخصوص و در واقع مواد اصلی برای تفسیر بودند. اما آن گونه که فریدلندر متوجه شد: "تاریخ نگاری کارگری که تمایل داشته است تا حضور کارگران را به عنوان یک طبقه ی مدرن، متفرد و عقلانی درنظر بگیرد، معمولاً فرآیند متحد شدن آنها در قالب اتحادیه ها را کمتر در اشکال عقلانی، نهادینه و  هدفمند فرض کرده است و مشکل فرهنگ و خوی آنها را با سکوت خویش، نادیده گرفته است."
    حتی وقتی که یک چهارچوب آشکار مارکسیستی در تاریخ کارگری به کار رفته است، تمایل غالب به سمت دیدن بخشی از جامعه به عنوان یک فرد بوده است و مشکل اینجاست که تشکیل یک نهاد به عنوان نتیجه ی یک فرآیند عقلانی درون یک خودآگاهی نیمه فردی توضیح داده می شود؛ تصوراتی که یکی از مشکلات اساسی تفکر تاریخی را نادیده می گیرد، یعنی مشکل طبیعت روابط موجود در میان لایه های فراوانی از واقعیت اجتماعی، ساختاری پیچیده از فرهنگ ها و روابط که گسترش می یابد و با دیگر عوامل تعامل پیدا می کند.
   وقتی که تحقیق به پیش رفت، مشخص شد که فقط کارگران ماهر پروتستان آمریکایی را می توان درقالب مفاهیم عقلانی و فردگرایانه ی کلاسیک توضیح داد، گروهی که قسمت عمده ی رهبری را به عهده داشتند.
   صرف نظر از گروه هایی که هیچ گونه احساس علاقه ای نسبت به اتحادیه نداشتند، آپاچی ها  به شکل انفرادی، هر چند بر اساس عمل بر یک بنیان اخلاقی، بعد از بقیه و دیر هنگام وقتی که به اتحادیه و درستی آن اعتقاد پیدا کردند، به آن پیوستند و آن گاه مانند فرقه های مذهبی خویش به اتحادیه وفادار باقی ماندند. مهاجران قدیمی اروپای شرقی بیشتر نسبت به آنچه که در رابطه با روابط اخلاقی یا اجتماعی درست یا نادرست به نظرمی رسید، نگران بودند و به شکلی آشکار به عنوان یک گروه عمل می کردند. آنها هر چند شخصاَ ترسو و مطیع بودند، اما از آنجا که مدیریت و رؤسای آن را دوست نداشتند، تبدیل به حامیان اتحادیه شدند. در عوض، بچه های آنها فعال تر و صریح تر بودند و به ویژه گروهی از جوانان لهستانی که به گنگ های محل وابسته بودند یک نقش ویژه ای را در این درگیری بازی کردند. مانند اسلاوهای قدیمی، آنان دسته جمعی و گروهی اقدام می کردند اما خودآگاهی سیاسی و اجتماعی کمی داشتند. آنها عمل گرا، فرصت طلب و ستیزه جویانی بی پروا برای شکستن یک قرارداد با اعتصاب کردن و جلوگیری کردن از اینکه افرادی اعتصاب را بشکنند، بودند. گویی که اتحادیه برای آنها یک گنگ بهتر و بزرگ تر بود.
   فقط  وقتی که این گروهها و دیدگاههای آنها شناخته شدند، گزارش درگیری اتحادیه و کارفرمایان می توانست به شکل معناداری بازسازی شود. در ابتدای کار نه تنها هیچ کدام از این اطلاعات در دسترس نبود بلکه اساساَ احساس نیاز به دانستن آنها هم وجود نداشت. کشف این اطلاعات و رشد و گسترش یک تفسیر از این اطلاعات همراه با هم در طول مدت 18 ماه به طول انجامید. فریدلندر با رهبر اتحادیه، ادموند کورد، صحبت کرد. کورد به شکلی استثنایی یک حافظه ی دقیق و پر از اطلاعات داشت و هر چه بیشتر بر وقایع گذشته تمرکز می کرد، بیشتر به خاطر می آورد. فریدلندر یک هفته ی کامل را با او در طی سه جلسه سپری کرد و هر کدام از این جلسات طولانی منجر به نوشتن پیش نویس ها، اظهارات، سئوالات و بحث ها شد. در بین یکی از دو فاصله ی بین جلسات، شش ساعت گفتگوی تلفنی ضبط شده انجام دادند و همچنین هفتاد و پنج صفحه نامه نگاری بین این دو نفر انجام شد. آنها نه تنها باید وقایعی را که نیاز داشتند بازسازی می کردند بلکه می باید به یک فهم متقابل و زبان مشترک هم برای تبادل اطلاعات می رسیدند.
   و بدین گونه بود که فریدلندر با یک گزارش پرمحتوا که  مخلوطی از وقایع و تفاسیر بود، توانست بنیانی برای نشان دادن تفاوت های موجود بین نسل ها و همچنین بین گروههای مختلف اجتماعی در کارخانه از طریق تاریخ شفاهی از یک خودآگاه به خودآگاهی دیگر پی ریزی کند.  
+ پنجشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۴ ساعت ۰۰:۳۲
نظر شما
نام:
ایمیل : * نمایش داده نمی‌شود
نظر شما: